Dân quyền và nước Mỹ hiện đại: từ Brown v. Board đến hôm nay
Giai đoạn 1954-1968, Civil Rights Movement xóa bỏ phân biệt chủng tộc theo luật và mở rộng quyền bầu cử. Các em hãy nắm vững các án lệ, nhân vật, đạo luật quan trọng cùng những biến đổi lớn về nhập cư và công nghệ sau đó.
Bình đẳng, cuối cùng cũng thành luật
Dù 14th và 15th Amendments (1868, 1870) đã trao quyền công dân và quyền bầu cử cho người Mỹ gốc Phi, các Jim Crow laws thực tế đã tước đi phần lớn quyền lợi ấy. Civil Rights Movement (Phong trào Dân quyền) 1954-1968 cuối cùng đã hiện thực hóa bình đẳng qua tòa án, đường phố và Quốc hội.
Những cột mốc Civil Rights quan trọng
Phong trào qua bảy khoảnh khắc
- Brown v. Board of Education (1954) — Supreme Court phán quyết rằng phân biệt trong trường học là vi hiến, đảo ngược án Plessy v. Ferguson (1896) và học thuyết "separate but equal" (tách biệt nhưng bình đẳng).
- Montgomery Bus Boycott (1955-56) — Rosa Parks từ chối nhường ghế trên xe buýt. Kích hoạt cuộc tẩy chay 381 ngày do một mục sư trẻ là Martin Luther King Jr. lãnh đạo.
- Little Rock Nine (1957) — quân đội liên bang hộ tống chín học sinh da đen vào Central High School ở Arkansas.
- March on Washington (1963) — 250,000 người diễu hành đòi việc làm và tự do. MLK đọc bài phát biểu "I Have a Dream".
- Civil Rights Act (Đạo luật Dân quyền, 1964) — cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, màu da, tôn giáo, giới tính hoặc nguồn gốc quốc gia trong việc làm, dịch vụ công và trường học.
- Voting Rights Act (Đạo luật Quyền Bầu cử, 1965) — cấm các bài kiểm tra biết chữ và các thủ đoạn khác được dùng để chặn cử tri da đen ở miền Nam.
- Vụ ám sát MLK (April 4, 1968) — tại Memphis. Kích hoạt các cuộc bạo loạn và đẩy nhanh việc thông qua Fair Housing Act (Đạo luật Nhà ở Công bằng, 1968).
Nước Mỹ hiện đại sau 1965
- Immigration Act of 1965 — bãi bỏ hạn ngạch theo chủng tộc/quốc tịch. Dòng nhập cư chuyển từ châu Âu sang châu Á và Mỹ Latin. Đến năm 2020, khoảng 14% người Mỹ sinh ở nước ngoài — cùng mức của năm 1920.
- Chiến thắng Space Race (1969) — Apollo 11 đưa Neil Armstrong và Buzz Aldrin lên Mặt Trăng, hoàn thành thách thức mà JFK đặt ra năm 1961.
- Watergate (1972-74) — vụ đột nhập vào trụ sở Democratic National Committee; việc che đậy dẫn tới việc Nixon từ chức, tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên từ chức.
- Kết thúc Cold War (1989-1991) — Berlin Wall sụp đổ, Soviet Union tan rã, Hoa Kỳ trở thành siêu cường duy nhất.
- Cách mạng Internet (1990s-) — World Wide Web (1991) → Amazon, Google, Apple, mạng xã hội đã biến đổi nền kinh tế.
- 9/11 (2001) — Al-Qaeda tấn công World Trade Center và Pentagon khiến gần 3,000 người thiệt mạng. Khởi phát chiến tranh ở Afghanistan (2001-2021) và Iraq (2003-2011).
Các em tự kiểm tra
Câu hỏi nhanh #1
Brown v. Board of Education (1954) đã phán quyết điều gì?
Brown v. Board đảo ngược án Plessy v. Ferguson (1896) khi phán quyết nhất trí rằng "separate educational facilities are inherently unequal" (cơ sở giáo dục tách biệt là bất bình đẳng ngay từ bản chất), xóa bỏ phân biệt theo luật ở trường công.
Câu hỏi nhanh #2
Civil Rights Act năm 1964 đã làm gì?
Tổng thống Johnson ký ngày July 2, 1964, đạo luật cấm phân biệt đối xử trong việc làm, trường học và dịch vụ công. Voting Rights Act tiếp nối vào năm 1965.