Progressive Era và WWI: cải cách, quyền bầu cử và Đại chiến
Giai đoạn 1890-1920, các nhà cải cách Progressive giải quyết tham nhũng, lao động trẻ em và quyền phụ nữ. Sau đó WWI đưa nước Mỹ lên vũ đài thế giới. Các em hãy nắm vững cả hai câu chuyện.
Cải cách trong nước, chiến tranh ngoài biên giới
Progressive Era (Kỷ nguyên Tiến bộ, 1890-1920) giải quyết những hệ quả tồi tệ nhất của công nghiệp hóa: các độc quyền tham nhũng, lao động trẻ em, khu ổ chuột đô thị, phụ nữ không có quyền bầu cử. Khi phong trào cải cách lên đến đỉnh, WWI cuốn nước Mỹ vào chiến tranh toàn cầu.
Các cải cách Progressive
- Trust-busting (Phá độc quyền) — Theodore Roosevelt dùng Sherman Antitrust Act để giải thể các độc quyền (Standard Oil, Northern Securities), được đặt biệt danh "Trust Buster".
- 16th Amendment (1913) — thiết lập thuế thu nhập liên bang.
- 17th Amendment (1913) — cử tri trực tiếp bầu thượng nghị sĩ Hoa Kỳ (trước đây do cơ quan lập pháp bang chọn).
- 18th Amendment (1919) — Prohibition (Cấm rượu). Bị bãi bỏ bởi 21st Amendment năm 1933.
- 19th Amendment (1920) — trao cho phụ nữ quyền bầu cử, sau 70 năm phong trào suffrage do Susan B. Anthony, Elizabeth Cady Stanton, Alice Paul dẫn dắt.
- Pure Food and Drug Act (Đạo luật Thực phẩm và Dược phẩm Sạch, 1906) — tạo tiền đề cho FDA. Cảm hứng từ The Jungle của Upton Sinclair.
Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918)
Chiến tranh bùng nổ ở châu Âu năm 1914 sau khi Archduke Franz Ferdinand bị ám sát ở Sarajevo. Hoa Kỳ giữ trung lập cho đến năm 1917, khi:
- Chính sách unrestricted submarine warfare (chiến tranh tàu ngầm không hạn chế) của Đức đánh chìm nhiều tàu, trong đó có tàu Lusitania (1915).
- Zimmermann Telegram (Điện tín Zimmermann) tiết lộ việc Đức xúi giục Mexico tấn công Hoa Kỳ.
- Tổng thống Wilson kêu gọi chiến tranh: "to make the world safe for democracy" (để thế giới an toàn cho nền dân chủ).
Sự tham chiến của Hoa Kỳ có tính quyết định nhưng ngắn ngủi — khoảng 18 tháng. Sau hiệp định đình chiến tháng November 1918, Wilson đề xuất Fourteen Points (Mười bốn điểm) hòa bình, bao gồm League of Nations (Hội Quốc Liên) để ngăn chiến tranh tương lai. League được thông qua nhưng US Senate từ chối gia nhập (bác bỏ Treaty of Versailles), báo trước xu hướng biệt lập của Hoa Kỳ trong thập niên 1920-30.