Các Văn kiện Lập quốc: Tuyên ngôn, Điều lệ, Hiến pháp, Tuyên ngôn Nhân quyền
Bốn văn kiện định nghĩa sự lập quốc của Mỹ: Tuyên ngôn Độc lập (Declaration of Independence, 1776), Điều lệ Liên bang (Articles of Confederation, 1781), Hiến pháp (Constitution, 1787), Tuyên ngôn Nhân quyền (Bill of Rights, 1791). Các em cần biết từng văn kiện đã làm gì và vì sao lại cần đến.
Bốn văn kiện, một sự lập quốc
Sự lập quốc của Mỹ đã sản sinh bốn văn kiện quan trọng chỉ trong 15 năm. Mỗi văn kiện khắc phục một vấn đề mà văn kiện trước đó tạo ra. Kỳ thi CBE mong các em biết từng văn kiện đã hoàn thành điều gì và thứ tự chúng xuất hiện.
- Tuyên ngôn Độc lập (Declaration of Independence, 1776) — được viết chủ yếu bởi Thomas Jefferson, tuyên bố 13 thuộc địa tách khỏi Anh Quốc. Đoạn mở đầu nổi tiếng: "Chúng tôi coi những chân lý này là hiển nhiên, rằng mọi người sinh ra đều bình đẳng."
- Điều lệ Liên bang (Articles of Confederation, 1781) — chính phủ đầu tiên của Hoa Kỳ. Quyền lực liên bang yếu: không thể đánh thuế, không có hành pháp, không có tòa án quốc gia. Thất bại trong vòng một thập kỷ.
- Hiến pháp Hoa Kỳ (U.S. Constitution, 1787) — thay thế Điều lệ. Thiết lập hệ thống liên bang: Quốc hội có thể đánh thuế, Tổng thống lãnh đạo nhánh hành pháp, Tòa án Tối cao (Supreme Court) diễn giải luật. Chịu ảnh hưởng từ nguyên tắc tam quyền phân lập (separation of powers) của Montesquieu.
- Tuyên ngôn Nhân quyền (Bill of Rights, 1791) — 10 tu chính án đầu tiên của Hiến pháp. Đảm bảo tự do ngôn luận, tôn giáo, báo chí, quyền mang vũ khí, thủ tục tố tụng công bằng, v.v.
Vì sao các Điều lệ thất bại
Khuyết điểm chí mạng lớn nhất của các Điều lệ: không có quyền đánh thuế. Quốc hội phải cầu xin các bang tiền để trả nợ Chiến tranh Cách mạng. Không có tiền, chính phủ liên bang không thể thi hành luật hoặc trả lương cho binh lính. Cuộc nổi dậy Shays (Shays' Rebellion) năm 1786-87 — cuộc nổi dậy của nông dân ở Massachusetts — đã chứng minh chính phủ liên bang thậm chí không thể bảo vệ chống lại bất ổn trong nước. Điều đó thuyết phục các đại biểu loại bỏ Điều lệ và soạn thảo Hiến pháp.