Chiến tranh thế giới thứ hai đến Chiến tranh Lạnh: từ Pearl Harbor đến Berlin Wall
Từ Pearl Harbor (1941) đến sự sụp đổ của Berlin Wall (1989), Hoa Kỳ đã trải qua một cuộc chiến nóng và một cuộc chiến lạnh. Các em hãy nắm vững các sự kiện chính của cả hai giai đoạn.
Hai cuộc chiến, một thế kỷ
Chiến tranh thế giới thứ hai (WWII) kéo dài bốn năm (1941-1945) và khiến khoảng 60 triệu người trên toàn thế giới thiệt mạng. Cold War (Chiến tranh Lạnh) tiếp theo kéo dài 44 năm (1947-1991) và định hình gần như toàn bộ chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong nửa sau thế kỷ 20.
Chiến tranh thế giới thứ hai (1941-1945)
Các em cần nhớ về WWII
- Pearl Harbor (Dec 7, 1941) — cuộc không kích của Nhật vào căn cứ hải quân Hoa Kỳ ở Hawaii. FDR gọi đây là "a date which will live in infamy" (một ngày sẽ mãi ô nhục). Hoa Kỳ tham chiến ngay hôm sau.
- D-Day (June 6, 1944) — cuộc đổ bộ của quân Đồng Minh vào Normandy, Pháp. Chiến dịch đổ bộ lớn nhất lịch sử (~156,000 quân), khởi đầu việc giải phóng Tây Âu.
- Bom nguyên tử (Aug 1945) — Hiroshima (Aug 6) và Nagasaki (Aug 9). Nhật đầu hàng vào Aug 15.
- Holocaust — Nazi Germany đã sát hại khoảng 6 triệu người Do Thái và khoảng 5 triệu người khác (Roma, người khuyết tật, tù binh Liên Xô, tù chính trị). Sự thật được phơi bày khi quân Đồng Minh giải phóng các trại tập trung năm 1945.
- United Nations (Liên Hợp Quốc, thành lập 1945) — được lập ra để duy trì hòa bình quốc tế và ngăn một cuộc chiến tranh thế giới khác. Thay thế cho League of Nations vốn đã thất bại.
Cold War (1947-1991)
Sau WWII, Hoa Kỳ và Soviet Union — vốn là đồng minh — trở thành đối thủ địa chính trị. Cả hai đều có vũ khí hạt nhân. Một cuộc chiến trực tiếp là điều không thể, vì vậy xung đột diễn ra thông qua các cuộc chiến ủy nhiệm, gián điệp, tuyên truyền và cuộc đua vào không gian.
- Truman Doctrine (1947) — cam kết Hoa Kỳ hỗ trợ các quốc gia chống lại chủ nghĩa cộng sản Liên Xô. Khởi động 40 năm chính sách ngăn chặn.
- Marshall Plan (Kế hoạch Marshall, 1948) — $13 billion viện trợ để tái thiết Tây Âu.
- Korean War (Chiến tranh Triều Tiên, 1950-1953) — xung đột nóng đầu tiên. Kết thúc trong thế bế tắc ở vĩ tuyến 38.
- Sputnik (1957) — vệ tinh do Liên Xô phóng. Khiến Hoa Kỳ chấn động và đầu tư mạnh vào giáo dục khoa học, sau này dẫn đến sự ra đời của NASA.
- Cuban Missile Crisis (Khủng hoảng tên lửa Cuba, 1962) — 13 ngày đưa Hoa Kỳ và USSR đến bờ vực chiến tranh hạt nhân vì tên lửa Liên Xô đặt tại Cuba.
- Vietnam War (Chiến tranh Việt Nam, 1965-1973) — cuộc chiến gây chia rẽ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Kết thúc bằng việc Hoa Kỳ rút quân.
- Apollo 11 (1969) — Hoa Kỳ chiến thắng Space Race khi đưa người đặt chân lên Mặt Trăng.
- Berlin Wall sụp đổ (1989) — dấu chấm hết biểu tượng của Cold War. Soviet Union tan rã năm 1991.
Các em tự kiểm tra
Câu hỏi nhanh #1
Sự kiện nào của Cold War đã đưa Hoa Kỳ và USSR đến gần chiến tranh hạt nhân nhất?
Vào October 1962, máy bay do thám Hoa Kỳ phát hiện tên lửa hạt nhân Liên Xô ở Cuba. Kennedy phong tỏa hải quân; trong 13 ngày thế giới đứng trên bờ vực. Khrushchev nhượng bộ — đó là khoảnh khắc suýt xảy ra chiến tranh hạt nhân sát nhất trong lịch sử.
Câu hỏi nhanh #2
Mục đích chính của việc thành lập United Nations năm 1945 là gì?
Sau khi WWII làm 60 triệu người thiệt mạng, các nhà lãnh đạo thế giới lập ra UN để ngăn chiến tranh thế giới thứ ba. Tổ chức này thay thế League of Nations vốn bất lực, và trao cho Hoa Kỳ (nước từng từ chối vào League) một ghế thường trực trong Security Council.